ETA'dan Veri Almak ve ETA'ya Veri Yazmak: ODBC, Transfer ve Veri Aktarma Modülleri

Şöyle bir durum düşünün. Firmanız yıllardır ETA kullanıyor, muhasebe ve stok oturmuş durumda. Web sitesinden sipariş gelmeye başladı, saha ekibi tahsilatı telefondan girmek istiyor, yönetim de her sabah güncel satış raporunu görmek istiyor. Üç istek de aynı soruya çıkıyor: ETA'daki veriye dışarıdan nasıl ulaşılır ve ETA'ya dışarıdan nasıl kayıt gönderilir?

Bu sorunun cevabı tek bir cümle değil, çünkü okumak ile yazmak ETA'da iki ayrı yoldan yürüyor. Bu yazı o iki yolu, hangi işin hangisinden geçtiğini ve başlamadan önce neyi teyit etmeniz gerektiğini anlatıyor.

Önce Hangi ETA Kurulu?

ETA tarafında ürün adları birbirine yakın olduğu için ilk karışıklık burada çıkar. ETA:V.8-SQL, uzun yıllar kullanılan Versiyon 7'nin SQL platformuna taşınmış hâlidir. ETA:SQL aynı platformdaki ürün hattını ifade eder. ETA:V.11 ise daha yeni sürümdür ve SB ile PRO olarak konumlanır. ETA:SQL ve ETA:V.8-SQL, MS SQL Server üzerinde çalışır. V.11 için sürüme özel gereksinimler kurulumda teyit edilir.

ETA modüler bir üründür. Stok, Cari, Fatura, Muhasebe, Sipariş, İrsaliye, Kasa, Banka, Üretim gibi modüllerin yanında Transfer ve Veri Aktarma da ayrı birer modül olarak listelenir. Bu ayrıntı önemlidir, çünkü dışarıdan veri göndermenin resmi yolu bu iki modülden geçer ve ikisi de lisansınızda bulunmayabilir.

Yani "ETA kullanıyoruz" demek, entegrasyonun nasıl kurulacağını belirlemeye yetmez. Ürün adı, sürüm ve lisanslı modül listesi bilinmeden yöntem seçilemez.

Okuma: ODBC ve Açık Veritabanı

ETA'nın bu alandaki duruşu, benzer programların çoğundan farklıdır. Üretici, açık veritabanı kullanımını ve ODBC sürücüsünü kendi tanıtımında öne çıkarır. Excel, Word ve Access gibi programlarla doğrudan bağlantı kurulabildiği, başka firmaların yazılımlarıyla birlikte çalışılabildiği açıkça belirtilir.

Bunun pratik anlamı şudur: raporlama için veriyi doğrudan okumak ETA'da tartışmalı bir alan değildir. Satış analizi, stok yaşlandırma, cari yaşlandırma ya da yönetim paneli gibi işler bu yoldan kurulabilir.

Okuma tarafında dikkat edilmesi gereken üç nokta vardır.

Şirket kodu ve çalışma dönemi

ETA'da veri düzeninin merkezinde iki kavram bulunur: şirket ve çalışma dönemi. Şirketler etasqlsys aracıyla açılır, her şirkete çalışma dönemleri tanımlanır ve takip "şirket kodu + dönem" ikilisiyle yürür. Kurulum sırasında bir ana veritabanı adı sorulur, bağlantı parametreleri de ETASQLCON aracıyla yönetilir.

Bu ayrımın fiziksel olarak nasıl kurulduğu, yani ayrı veritabanı mı, ayrı tablo seti mi yoksa kolon bazlı bir ayrım mı olduğu kamuya açık kaynaklarda net biçimde belgelenmiş değildir. Bu yüzden hangi şirketin ve hangi dönemin verisine hangi bağlantıdan erişileceği, varsayımla değil kurulumunuz üzerinde netleştirilir. Bu adım atlanırsa rapor hata vermez, yanlış toplam üretir.

Tablo adları bir kalıba oturur

ETA'da tablo adları rastgele değildir. Kartlar KART, fiş başlıkları FIS, hareket satırları HAR ekiyle biter. CARKART, FATFIS, STKHAR gibi adlar bu kalıbın örnekleridir. Bu kalıbı bilmek bir kurulumu incelerken yön bulmayı kolaylaştırır. Yine de kesin tablo listesi sürümden sürüme değişebildiği için, kullanılacak adlar kurulumun kendisinden çıkarılır.

Ağır sorgu canlı sistemi yormamalı

Aynı veritabanı hem ETA kullanıcılarına hem rapor sorgularına hizmet eder. Gün ortasında çalışan ağır bir rapor, programı kullanan kişiyi bekletir. Bu yüzden sık sorulan özetler belirli aralıklarla üretilip hazır tutulur, her ekran açılışında baştan hesaplanmaz.

Yazma: Transfer ve Veri Aktarma Modülleri

ETA'ya dışarıdan veri göndermenin resmi yolu dosya tabanlıdır ve iki modül üzerinden yürür: Transfer Modülü ve Veri Aktarma Modülü. Desteklenen biçimler TXT, XLS, CSV ve XML'dir.

Bu yoldan aktarılabilen veriler arasında stok kartı ve fiyat bilgileri, cari kartlar, hesap planı, fatura hareketleri ile nakit, çek ve senet hareketleri bulunur. Akış tek yönlü değildir. ETA'dan dışarıya da veri çıkarılabilir; stok ve fiyat bilgisinin yazarkasa ve POS cihazlarına aktarılması bu yolla yapılır.

XML ile muhasebe fişi

Dışarıda oluşan muhasebe fişleri XML olarak aktarılabilir. Menü yolu şöyledir: Veri Aktarma, Aktarma İşlemleri, ETA Dosya Aktarımı, Fiş Aktarma, Muhasebe Fişi, Dosyadan Fişe Aktarma (xml). Entegrasyon tarafında yapılacak iş, kaynak sistemin verisini beklenen XML yapısına çevirmek, göndermeden önce doğrulamak ve aktarımın sonucunu izlenebilir kılmaktır.

Metin dosyası ve tanım dosyası

Metin dosyasıyla transferde ETA'nın kendine özgü bir yaklaşımı vardır. Metin tipi olarak "Eta Tanımlı" seçildiğinde, dosyanın nasıl okunacağını anlatan bir tanım dosyası devreye girer. Bu dosya .dfn uzantılıdır. Nakit, çek, senet ya da cari hareket verisini taşıyan metin dosyaları bu tanıma göre okunur.

Bu yapının entegrasyon açısından bir faydası vardır: dosya düzeni değiştiğinde yapılacak iş çoğu zaman kod değişikliği değil, tanım güncellemesidir.

Doğrudan veritabanına yazmak

ETA'da veritabanının açık olması, oraya kayıt yazmanın desteklendiği anlamına gelmez. Üreticinin açık veritabanı vurgusu okuma bağlamında geçer. Doğrudan veritabanına yazmanın desteklenen bir kullanım olduğuna dair bir belge bulamadık. Bu durumda doğru yol, belgelenmemiş bir yöntemi varsaymak değil, ürünün kendi aktarım modüllerini kullanmaktır.

Hangi İş Hangi Yoldan?

İhtiyaç	Yol	Not
Yönetim raporu, satış analizi	ODBC ile okuma	Şirket kodu ve dönem her sorguda açıkça seçilir
Excel'de canlı tablo	ODBC ile okuma	Küçük ihtiyaçlarda tek başına yeterli olabilir
Web siparişinin ETA'ya düşmesi	Transfer ya da Veri Aktarma	Modülün lisansta olduğu teyit edilir
Muhasebe fişi aktarımı	Veri Aktarma, XML	Dosya göndermeden önce doğrulanır
Nakit, çek, senet hareketi	Transfer, metin dosyası	Düzen tanım dosyasında tutulur
Yazarkasa ya da POS'a fiyat çıkışı	Transfer	ETA'dan dışarıya akış

Bu tablonun dışında kalan bir istek varsa, örneğin anlık çift yönlü senkron, önce bunun ETA'nın sunduğu yollarla karşılanıp karşılanmadığına bakılır. Dosya tabanlı aktarım belirli aralıklarla çalışır; saniyeler içinde güncellenen bir akış beklentisi baştan konuşulmalıdır.

Başlamadan Önce Kontrol Listesi

ETA entegrasyonu planlarken aşağıdaki bilgilerin hazır olması, keşif görüşmesini kısaltır:

1. Ürün ve sürüm adı: ETA:SQL, ETA:V.8-SQL ya da ETA:V.11
2. Tanımlı şirket sayısı ve çalışma dönemleri
3. Lisanslı modüller, özellikle Transfer ve Veri Aktarma
4. Verinin yönü: yalnızca okuma mı, yazma da var mı
5. Güncelleme sıklığı beklentisi: günde bir, saatte bir ya da daha sık
6. ETA sunucusuna erişim biçimi: yerel ağ, uzak bağlantı, güvenlik duvarı kuralları

Üçüncü madde projenin yönünü tek başına değiştirebilir. Modül lisansta yoksa yazma tarafı baştan farklı planlanır. Lisans kapsamını yetkili ETA bayinizle teyit etmeniz gerekir.

Tipik Hatalar

Bu tür projelerde tekrar eden hatalar genellikle teknik beceri eksikliğinden değil, atlanan bir teyitten kaynaklanır.

• Dönem filtresini unutmak. Yıl değiştiğinde rapor eski dönemi göstermeye devam eder ve kimse hata mesajı görmez.
• Tablo adını tahmin etmek. Kalıp yön gösterir, ama kesin ad kurulumdan okunmalıdır.
• Aktarım sonucunu kontrol etmemek. Dosya gönderildi diye kayıt oluşmuş sayılmaz. Reddedilen satırların listelenmesi gerekir.
• Aynı dosyayı iki kez göndermek. Mükerrer kayıt oluşmaması için gönderilen her parti işaretlenir.
• Sürüm yükseltmesini plana yazmamak. Yükseltme sonrası dosya yapıları ve bağlantı parametreleri birkaç örnek kayıtla doğrulanmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

ETA'nın REST API'si var mı?

Üçüncü taraflara açık bir REST ya da SOAP servisi bulamadık. Ürünün belgelenmiş iki yolu vardır: okuma için ODBC ve açık veritabanı erişimi, yazma için Transfer ve Veri Aktarma modülleri. Durum değişirse geçerli kaynak üreticinin kendi duyurusudur; kurulumda ayrıca teyit edilir.

ETA verisini Excel'e canlı bağlayabilir miyim?

Evet. ODBC bağlantısı üreticinin tanıtımında yer alan bir özelliktir ve Excel bu bağlantı üzerinden veri çekebilir. Rapor birden fazla kişi tarafından kullanılacaksa, yetkiye göre farklı görünüm ya da geçmişe dönük karşılaştırma gerekiyorsa araya bir rapor katmanı koymak daha sağlıklı olur.

Web sitemden gelen sipariş ETA'ya otomatik düşebilir mi?

Düşebilir. Sipariş verisi ETA'nın beklediği dosya biçimine çevrilir ve aktarım modülü üzerinden içeri alınır. Bunun için ilgili modülün lisansınızda bulunması gerekir. Aktarım belirli aralıklarla çalışır; sıklık kurulumda belirlenir.

Birden fazla şirketimiz var, tek raporda birleştirilebilir mi?

Birleştirilebilir. Her şirket ve dönem için veri ayrı ayrı okunur, rapor katmanında bir araya getirilir. Hangi rakamın hangi şirket ve dönemden geldiği raporda izlenebilir olmalıdır.

ETA bayisi misiniz?

Hayır. D'Cloud Software hiçbir yazılım üreticisinin bayisi ya da çözüm ortağı değildir. Lisans, kurulum ve ürün eğitimi yetkili bayinizin alanıdır. Bizim yaptığımız iş, ürünün belgelenmiş yolları üzerinden çalışan yazılımı geliştirmektir.

Teslimden sonra destek nasıl işliyor?

Teslim sonrası 15 gün ücretsiz hata düzeltme sözleşmeye yazılır. Sürüm yükseltmesi sonrası doğrulama gibi tekrar eden işler ayrı bir bakım maddesinde tanımlanır.

Sonuç

ETA'da okuma ile yazma arasındaki çizgi nettir. Okuma için ODBC ve açık veritabanı erişimi üreticinin kendi öne çıkardığı bir özelliktir. Yazma için belgelenmiş yol Transfer ve Veri Aktarma modülleridir. Projenin ilk adımı kod yazmak değil, sürümü, şirket ve dönem yapısını ve lisanslı modülleri teyit etmektir.

ETA kurulumunuzu web sitenize, saha uygulamanıza ya da bir yönetim paneline bağlamak istiyorsanız, mevcut durumunuzu birlikte değerlendirmek için iletişime geçin.